Pogledaj neodgovorene postove
Pogledaj aktivne teme
Danas je 19 Nov 2018, 13:23


Autoru Poruka
Senka
Post  Tema posta: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 15:57
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Banja Luka - opšti podaci

U političko-teritorijalnoj organizaciji prostora Republike Srpske, koja se sastoji od opština i gradova, grad Banja Luka (ranije opština) je najveća političko-teritorijalna jedinica sa površinom od 1.239 kvadratnih kilometara.

Slika

Univerzitetski, privredni, finansijski, politički i administrativni je centar Republike Srpske (jednog od dva entiteta u Bosni i Hercegovini) i sa oko 250.000 stanovnika, drugi po veličini grad u BiH.
Banja Luka je smještena u kotlini, na nadmorskoj visini od 164 metra i na prelazu između Dinarskih planina na jugu i Panonskog bazena na sjeveru. Grad pripada srednjoevropskoj vremenskoj zoni (GMT+1) i ima umjereno-kontinentalnu klimu, sa preovladavajućim uticajima panonskog prostora. Srednja godišnja temperatura je 10,7 stepeni Celzijusa, srednja januarska 0,8, dok je srednja julska temperatura 21,3 stepena Celzijusa.

Zbog velikog broja zelenih površina (parkova i aleja), Banja Luka nosi epitet „grad zelenila“. Nazivaju je i „gradom mladih, sporta i kulture“. Banja Luka je nekada bila snažan privredni centar sa razvijenom industrijskom strukturom, a posebno mašinskom, elektro, tekstilnom, prehrambenom i celuloznom. Protekla ratna zbivanja (1992.-1995. g.) i poslijeratna društvena tranzicija uslovili su propadanje većine industrijskih kapaciteta i tržišta.

U poslijeratnom periodu Banja Luka se sve više otvara prema zemljama tržišne ekonomije, a svoju šansu vidi u razvoju trgovine, turizma, poljoprivrede i prehrambene industrije.



Dan grada obilježava se 22. aprila, kada je Banja Luka u Drugom svjetskom ratu oslobođena od fašizma. Slava grada je Spasovdan.

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 16:05
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Istorija Banja Luke

Pod nazivom Banja Luka grad se prvi put spominje u povelji ugarskog kralja Vladislava II Jagelovića, 06. februara 1494. godine.

Poslije rasprava koje su vodili filolozi i istoričari, utvrđeno je da ime grada potiče od starog pridjeva "banj" – banov, koji je davno iščezao iz našeg jezika, a zadržao se samo u nazivu grada, pa je tom pridjevu dodata imenica "luka", što znači ravnica, odnosno cijeli naziv grada potiče od složenice "Banova ravnica".


Slika

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 16:06
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
STARI VIJEK

Slika

Oduvijek uz Vrbas, na obje njegove strane razvijale su se još od paleolitskog perioda naselja različitih plemena, koja su se u ovoj blagonaklonoj dolini zadržavala, živjela i razvijala. Pouzdano se zna da je u predrimskom i rimskom periodu ovo područje naseljavalo ilirsko pleme Mezeja, koji su zajedno sa ovim prostorima uključeni u rimsku pokrajinu Ilirik.

O boravku Rimljana na ovom prostoru svjedoče brojni artifakti, pronađeni na raznim lokalitetima u blizini današnjeg grada Banje Luke. Rimljani su prvi otkrili ljekovito dejstvo mineralnih voda na izvorištima u okolini Banje Luke: Gornjem Šeheru (današnjim Srpskim Toplicama), Slatini i Laktašima.

Banja Luka se u to vrijeme nalazila na značajnom putu, koji su izgradili Rimljani, i koji je vodio od Splita (Salone) do Gradiške (Servitium). U današnjem srcu grada, kojeg krasi kulturno–istorijski spomenik - tvrđava Kastel - podignuto je rimsko vojno utvrđenje Castra, unutar kojeg se odvijao život rimskog vojnog naselja.

Poslije propasti Rimskog carstva slovenska plemena naseljavaju ovo područje tokom VI i VII vijeka nove ere. U srednjovjekovnom periodu duž obale Vrbasa niče veći broj utvrđenja. Pouzdani podaci o tadašnjoj naseobini i životu stanovnika unutar i izvan zidina su, nažalost, još uvijek sakriveni po hodnicima istorije, pozivajući etnografe i istoričare da ih otkriju.

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 16:18
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
SREDNJI VIJEK

Slika

Prvo naselje orijentalnog tipa, poslije dolaska Osmanlija 1582. godine, razvija se oko Careve mahale u Gornjem Šeheru. Banja Luka postaje sjedište prostranog Bosanskog pašaluka, što dovodi do ubrzanog razvoja grada. Ferhad-paša gradi mlinove i mostove preko Vrbasa.

U tom periodu izgrađeni su i sakralni islamski objekti, od kulturnog i istorijskog značaja: džamije Ferhadija (kao zadužbina Ferhad-paše Sokolovića) i Arnaudija (čiji je ktitor bio bosanski defterdar (blagajnik) Husan-efendija), te značajan element urbane osmanlijske arhitekture – Sahat kula, koja je bila smještena u blizini Ferhadije.

U široj banjolučkoj regiji tokom XVI i XVII vijeka podižu se pravoslavni manastiri, kao svjedoci srpskog srednjovjekovnog neimarstva. Ove građevine su izuzetne ljepote i vrijednosti.

Manastir Gomionica, izgrađen u stilu Raške škole, nalazi se na Zmijanju. Predanje kaže da mu je ktitor bio Zmijanjski knez Obrad. Moštanica, osnovana 1562. godine, smještena je na tromeđi Banje Luke, Prijedora i Kozara, a izgrađena je u stilu Moravske škole. Manastir Liplje nalazi se na obroncima Borja planine, u blizini Maslovara. Izgrađen je krajem XV i početkom XVI vijeka, sa izraženim elementima Raške škole.

Banju Luku ni u jednom periodu razvoja nisu poštedila razaranja. Poslije kratkotrajnog upada austrijskih trupa 1688. godine gradsko jezgro Šehera je potpuno spaljeno. Pustošenja su nastavljena mnogobrojnim vojnim okršajima, požarima i kugom, koja je harala gradom krajem XVIII vijeka.

Period od 350 godina osmanlijske vladavine, u kojem je Banja Luka bila administrativna jedinica različite važnosti, nije mnogo doprinio urbanizaciji i modernizaciji samog naselja.

U Banjoj Luci su krajem XIX vijeka osnovane prve srpske škole, prvi telegraf je dobila 1866. godine, a pruga Banja Luka–Dobrljin je svečano puštena u saobraćaj 1873, dvije godine pred bosanskohercegovački ustanak, zbog kojeg je morala da bude zatvorena.

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 16:23
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
MODERNO DOBA

Resized Image - Click For Actual Size

Odlukom Berlinskog kongresa, u Banju Luku 1878. godine ulaze austrougarske trupe, koje je lokalno stanovništvo dočekalo mirno i bez otpora. Pod protektoratom Austrougarske, Banja Luka postaje zanatski i industrijski centar.

Temelje za takav progres udarili su kaluđeri franjevačkog samostana Trapisti, koji je izgrađen sedamdestih godina XIX vijeka. Oni su, u okviru svog samostana, izgradili mlin, pivaru, ciglanu, fabriku tekstila i hidrocentralu u Delibašinom selu, a bili su neimari industrijskih pogona za izradu tjestenine i čuvenog sira "trapista".

Austrijanci ubrzano rade na izgradnji puteva i mostova, tako da 1891. godine željeznicom spajaju Banju Luku sa Bečom i Budimpeštom. Počinje eksploatacija ruda iz nalazišta na Laušu i u blizini Kotor Varoši, otvaraju se industrijski pogoni, obrazovne i zdravstvene ustanove...

Prva bolnica izgrađena je 1879. godine, Fabrika duvana počela je sa radom 1888, a sedam godina kasnije prvi učenici su sjeli u klupe Realne gimnazije.

U Banju Luku se doseljava sve veći broj stranaca. Sistematična austrougarska vlast pravi i prvi zvanični popis stanovništva 22. aprila 1895. godine, prema kojem je u Banjoj Luci živjelo 13.566 stanovnika.

Iako je austrougarska vlast bila manje despotska od osmanlijske i "proklamovala" načela slobode i jednakosti, u narodu su se tokom godina razvijali otpor prema tuđinu i radnička svijest. Počeli su štrajkovi, sve glasnije pobune i pozivi na oslobođenje od okupatora.

Prosvjetiteljske ideje, sličnog karaktera, pod osmanlijskom okupacijom širile su u različitim društvenim miljeima dvije istaknute ličnosti, sličnih sudbina: Vaso Pelagić i Ivan Franjo Jukić.

Obojica su se bavila svešteničkim, političkim i kulturnim radom, zbog kojih su bili zatvarani, proganjani i protjerivani. Svoje živote su završili u tuđini, ne doživjevši oslobođenje zavičaja, kojem su do posljednjeg daha bili vjerni i odani.

Istaknuti borac za slobodu i glas istine protiv austrougarske vlasti bio je književnik Petar Kočić. Svoj otpor prema tiranskoj vlasti počinje javno da iskazuje pokretanjem časopisa "Otadžbina" 1907. godine. Zbog svog stvaralaštva, prožetog patriotskim duhom, i javnog ustajanja protiv režima bio proganjan i zatvaran. Ne dočekavši oslobođenje zavičaja, umro je - duhovno i fizički potpuno iscrpljen - u Srbiji 1916.godine.

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 16:31
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
XX VIJEK

Slika

Prvi svjetski rat donosi ovim krajevima dah slobode, nakon nekoliko vijekova tuđinske tiranije.

Banja Luka u Kraljevini Jugoslaviji doživljava svoj pravi procvat. Postaje sjedište Vrbaskog okruga (Vrbaske banovine), a u novoformiranoj državi pripada joj značajan geostrateški položaj.

Nagli napredak duguje svom prvom banu, energičnom vizionaru Svetislavu Milosavljeviću...

Najteži udarac u poslijeratnom periodu Banjoj Luci zadaje katastrofalan zemljotres u oktobru 1969. godine, nakon kojeg grad dobija današnji izgled.

O jakoj seizmičnosti područja Banje Luke svjedoče morfologija reljefa, pisani podaci u posljednjih 100 godina i najnovija instrumentalna mjerenja. Zemljotresi na ovom tlu do sada su se javljali u serijama, na različitim žarištima. U prvoj seriji, prema postojećim podacima, najjači zemljotres na području Banje Luke zabilježen je 20. maja 1888. godine u 10.30 časova. Bio je jačine 7 stepeni Merkalijeve skale, sa magnitudom od 5,2 stepena Rihtera u epicentru.

U drugoj seriji, tokom 1935. godine, zabilježeno je 7 potresa, prosječnog intenziteta od 6 stepeni Merkalijeve skale. Najsnažniji iz ove serije desio se 11. oktobra 1935, snage 7 stepeni po Merkaliju i magnitude 5 stepeni po Rihteru u epicentru.

Godina 1969. duboko je urezana u istoriju grada Banje Luke i kolektivno pamćenje njenog stanovništva. Dvadeset sedmog oktobra te godine Banju Luku je pogodio najrazorniji od svih zemljotresa. Počeo je neuobičajeno jakim „prethodnim udarom“, 26. oktobra u 16.36 časova; podrtavanje se nastavilo i u noći između 26. i 27. oktobra, sve do 9.11 časova narednog jutra, kada je za Banju Luku vrijeme stalo. Banjolučani nikada neće zaboraviti razorni udar snage 8,5 stepeni po Merkalijevoj skali, dok je u epicentru bilo 6,6 stepeni po Rihteru.

Zemljotres iz oktobra 1969. devastirao je kompletan grad. Poginulo je 15 njegovih stanovnika, 1.117 ljudi je teže ili lakše povrijeđeno.

Materijalna šteta je bila ogromna. Potpuno je uništeno 86.000 stanova, a velika oštećenja pretrpili su školski (266), kulturni (146), zdravstveni (133), društveni i objekti javne uprave administracije (152). Privreda je pretrpila značajne gubitke, jer je u zemljotresu oštećeno čak 112 privrednih objekata.

Sva preduzeća su u narednom periodu radila sa značajno smanjenim kapacitetima, a neka su potpuno prestala sa proizvodnjom.

„Grad mladosti“ je prvi put ostao bez nje. Autobusi su iz Banje Luke danima odvozili osnovce i srednjoškolce, koji su tek započetu školsku 1969/1970. godinu završili u raznim dijelovima bivše SFR Jugoslavije.

Na današnjem Trgu Krajine i danas se nalazi sat, koji je prestao da radi 27. oktobra 1969. godine u 9.11 časova, kao podsjetnik na kataklizmu, koja je prije više od četiri decenije zadesila „ljepoticu na Vrbasu“...

Pred raspad bivše Jugoslavije, Banja Luka je bila drugi po veličini grad u SR Bosni i Hercegovini, a deseti u Jugoslaviji. Prema popisu iz 1991. godine, imala je 150.000 stanovnika.

Tokom građanskog rata, koji je četiri i po godine buktio na području bivše Jugoslavije, Banja Luka nije bila pod udarom direktnih ratnih dejstava, ali je u ratu znatno izmijenjena njena demografska struktura.


mssibl.weebly

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 18:02
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Iz knjige Petra Kočića: Istorija imena Banja Luke

Zanimljivo je i poučno upoznati se sa kratkom istorijom imena našega grada.

Slika

Banja Luka je stari grad, i ona se je, kako izgleda, u Srednjem Vijeku zvala Vrbaški Grad. Poslije osmanlijske najezde ona je jedno vrijeme bila i vezirski grad, i oko nje su vođene često žestoke i krvave vojne između Turaka i Ćesarevaca, naročito u XVII i u početku XVIII vijeka.

Današnja oblast banjalučka, koja se od prilike poklapa sa starom oblašću Zmijanjem, odvajkada je bila naseljena čistim srpskim elementom, i ona se može smatrati kao krajnja granica srpskog naselja prema Zapadu. To uzgred rekosmo, a glavno nam je da pomoću istorijskih izvora i pozitivnog filološkog znanja iznesemo sve ono što znamo o imenu i postanku imena našeg grada.

Vrlo mnogima je i danas nejasno kako je i od čega je postalo ime našeg grada. To je i dalo povoda jednom našem mlađem filologu da u bilješci “Banja Luka a ne Banjaluka”, iznese svoje tačno mišljenje o tom pitanju.

Njegovo je mišljenje ispravno, i kako rekosmo, tačno. “Narod u Banja Luci – veli pisac – i oko nje govori: Banja Luka, Banja Luke, Banjoj Luci itd. Dakle, i u narodu je ono banja pridjev koji se mijenja. Ali ima učenih ljudi naše krvi i jezika koji nijesu baš načisto kako treba ovaj grad pisati, pa se onda strancima nije ni čuditi. Nijesu načisto zbog toga, jer ne znaju šta ona riječ banja znači. Vuk je mislio da to dolazi od pridjeva bajni-a-o, drugi su opet tumačili da to dolazi od imenice banja, a treći od bajin-a-o, ali ni jedno od tih nagađanja nije tačno. Ovo je pravi pridjev koji je nekad u srpskom jeziku živeo, a sačuvao se je do danas samo u imenu ovog mjesta. Narod to osjeća kao pridjev, te ga i mijenja, ali je izgubio svijest o tome šta znači. Imena mjesta čuvaju svoj starinski oblik, te ako se u jeziku štošta razvija i mijenja, imena ipak ostaju uvijek ista. Tako je i u ovom slučaju. Banja Luka ne znači ništa drugo nego banova luka. Da je to istina, može se vidjeti iz povelje Kulina bana iz godine 1189. i iz jedne druge bana Stjepana Kotromanića iz godine 1322.


banjalukanet

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 18:13
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Iz istorije Banjaluke

Slika

Na širim prostorima grada su otkrivena bogata arheološka nalazišta koja govore o prastanovnicima prostora oko Vrbasa. Prvi poznati stanovnici bili su Iliri i Kelti.

O boravku Rimljana svjedoče brojni artefakti pronađeni na raznim lokalitetima u blizini današnje Banjaluke. Rimljani su prvi otkrili ljekovita svojstva mineralnih voda na izvorištima u okolini grada — Gornjem šeheru, Slatini i Laktašima. U to se vrijeme Banjaluka nalazila na važnom rimskom putu koji je povezivao Split (lat. Spalatum) sa Gradiškom (lat. Servitium/Serbinum). U današnjem srcu grada, na mjestu gde se sada nalazi kulturno-istorijski spomenik, tvrđava Kastel, bilo je podignuto rimsko vojno utvrđenje Kastra, unutar kojeg se odvijao život rimskog vojnog naselja.

Tokom VI i VII vijeka, poslije propasti Rimskog carstva, na ova područja se doseljavaju slovenska plemena. Od VII do XII vijeka ovim prostorima je uglavnom gospodarila Vizantija. Povremeno su ih zauzimali i ugarski kraljevi, a u IX vijeku rijeka Vrbas (ili Una) je bila zapadna granica Srbije. U prvoj polovini XII vijeka teritorjom današnje Banje Luke vladao je prvi bosanski ban Borić.

O srednjovjekovnom životu u okolini Banje Luke svjedoče mnoge povelje i zapisi izdati u gradovima Vrbaške i Zemljaničke župe, kao i značajni ostaci utvrđenih gradova iz perioda od XIII do XV vijeka u kanjonu Vrbasa i na prostoru sjeverno od današnjeg grada, u Lijevču i Potkozarju. Vrbaški grad se prvi put spominje 1224. godine, župa Zemljanik 1287, Kotor (Kotor Varoš) 1323, Zvečaj 1404, a Bočac 1446. Krajem XIV vijeka ovim prostorima (tzv. Donjim krajima) je vladao kralj Tvrtko, a početkom XV vijeka moćni feudalac Hrvoje Vukčić.

Banjaluka se pod današnjim imenom prvi put pominje 1494. godine kada ugarski kralj Vladislav II Jagelonac, u povelji upućenoj lokalnim zapovjednicima, navodi ime Juraja Mikulašića kao kaštelana Banjaluke.

Banjaluku su 1521. godine osvojili Turci Osmanlije. U periodu od 1579. do 1587. godine Ferhat-paša Sokolović je izgradio čaršiju na idealnom prostoru za razvoj naselja, na ušću rijeke Crkvene u Vrbas. Tada je podignuto 216 javnih građevina, od kojih su najpoznatije: džamija Ferhadija, karavan-saraj, oko 200 zanatskih i trgovačkih dućana, te hambari za žito. Godine 1583. Banjaluka je postala sjedište Bosanskog pašaluka, što je bila sve do 1639. godine.

U svojih 500 godina postojanja Banjaluka je bila poprište mnogih sukoba. U vrijeme austrijsko-turskih ratova bila je više puta pustošena, a njeno stanovništvo pobijeno ili rastjerano. Naročito je značajna bitka koja se vodila oko banjalučke tvrđave 1773. godine u kojoj su obje strane pretrpile velike gubitke. Banjaluku su pored vojničkih pohoda pustošile i velike epidemije kuge, od kojih je najveća bila ona između 1813. i 1816. kao i razorni zemljotresi. Krajem turske vladavine Banjaluka je imala 1.126 kuća od kojih su 103 bile u Srpskoj varoši.

Godine 1878. Banjaluku je okupirala Austro-Ugarska. Iako je za vrijeme turske vlasti bila administrativni centar regije, Banjaluka je austrougarsku okupaciju dočekala sa manje od 10.000 stanovnika. Pod novom vlašću grad je značajno napredovao. Dobio je nove saobraćajnice, vodovod, kanalizaciju, električnu rasvjetu, a razvijale su se i privreda i trgovina. Za vrijeme austrougarske vladavine otvorena je i gimnazija „Velika realka“, fabrika duvana i drvoprerađivačko preduzeće „Bosna holc“.

Poslije Prvog svjetskog rata, za vrijeme uprave Bana Svetislava Tise Milosavljevića, prvog bana tadašnje Vrbaske banovine, izgrađene su zgrade Hipotekarne banke, Banske uprave, Banskog dvora, Sokolskog doma, Higijenskog zavoda, Narodnog pozorišta Vrbaske banovine i crkve Svete trojice, koja je srušena u njemačkom bombardovanju 1941. godine; otvoren je veliki broj novih škola, Etnografski muzej Vrbaske banovine, izgrađen je Gradski most, te podignut Gradski park. Napredak grada je zaustavio Drugi svjetski rat i njemačko bombardovanje 9. aprila 1941. sa velikim razaranjima, a potom i savezničko bombardovanje 1944. Porušen i osiromašen, grad je oslobođen 22. aprila 1945.

Najteži udarac u periodu poslije Drgog svjetskog rata, gradu je zadao katastrofalni zemljotres 1969. godine, nakon kojeg Banjaluka dobija današnji izgled. Najrazorniji udar jačine 8° Merkalijeve skale je pogodio Banjaluku 27. oktobra 1969. godine u 8:53 s epicentrom u samom centru grada gdje se nekad nalazila stambeno-poslovna zgrada ”Titanik”, a danas se nalazi robna kuća „Boska“). U zemljotrsu je nastradalo 15 stanovnika, a blizu 1.000 je povrijeđeno. Materijalna šteta je bila ogromna. Ukupno je oštećeno 112 privrednih organizacija, 36.267 stanova, 131 školska zgrada, svi objekti kulture, socijalne zaštite, javnih službi. Tadašnji medicinski centar je bio srušen do temelja.


ugpbl

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 19:26
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Istorija i prvo spominjanje Banja Luke

Slika

Ako je još uvijek neizvjesno da li je grad Orbaz, Orbasz, Urbaz, Wrbaz, Orgaszcag ili kako su ga vec pisali, možda, srednjovjekovno ime za Banjaluku ili pak su u pravu oni koji drže da je Orbaz Vesarhelyjem baš današnji Gornji šeher, a to će reci "pravo ime" za današnju Banjaluku, jedno je sigurno: prvo spominjanje imena Banjaluka pada pod sam kraj 15. vijeka. Taj prvi (do sada) pronađeni dokument s imenom Banjaluka je, u stvari, isprava ugarsko-hrvatskog (i drugih) kralja Ladislava, koju samo spominje ime ovog grada, što znači da nije nikakva povelja o njegovom utemeljenju pod današnjim imenom. Stoga su u pravu svi oni koji drže da to nije rodni list ovog grada na Vrbasu. Ali je od istorijskog značenja za Banjaluku i Banjalučane.

Slika

Dakle, nije sporno da je Banjaluka postojala na mjestu sadašnjeg Gornjeg šehera. Godinama su se raspoznavali ostaci starog grada kod mosta preko riječice Suturlije i jer je i turski geograf i polihistor Hadži Kalfa ( Ćatib Ćelebija ), iz sedamnaestog vijeka, za taj grad zapisao da je postojao u predtursko doba. S druge strane, u zakladnici bosanskog sandžakbega Sofi Mehmed-paše iz 1554.godine, u današnjem Gornjem šeheru, posebno se spominje tvrđava Banjaluka, zatim Podgrađe pod njom, dok se imenom kasaba naziva naseobina s obje strane Vrbasa.Ova zakladnica je ostavila još jedan dragocjen podatak o lociranju nekadašnje Banjaluke.



Slika


Vjerovatno je i utvrda Stari grad ( koji Hadži Kalfa naziva Gornji grad, iako se u narodu i ispravama spominje kao Stari grad ), pala neoštećena u ruke Turaka. Pošto je utvrda bila na mjestu s kojeg se mogao vršiti nadzor nad obje rijeke, Vrbas, Suturliju i ceste, Turci su u nju uveli svoju posadu sa dizdarom koji je bio potpuno samostalan. Neizvjesno je kada su Turci ovu utvrdu napustili, ali mnogi drže da je to moralo biti do kraja sedamnaestog vjeka.


Osim što je Banjaluka prva u Bosni dobila krovove od crijepa, najljepše što je Austrija ostavila zelenom gradu jeste - sađenje sedam hiljada mladica stabala kestenova.


Tako je grad na Vrbasu dobio svoje središte zahvaljujući kojemu je ponajviše ušao kao prvi grad u Bosni, u red gradova evropskog izgleda koji je privlačio pažnju svojim kontrastima i šarolikošću, a svakom dobronamjernom došljaku pružao ruku dobrodoslice.


Slika

Sve u svemu Banjaluka, kao središte Banovine, do drugog svjetskog rata po svojoj razvijenosti bila je u dnu ljestvice razvijenih, iako je po veličini bila među petnaestak gradova u zemlji. Stoga je bila na daleko čuvena kao oaza mira, kao grad stvoren za penzionere. Njezina izrazita odlika bilo je zelenilo, na stotine bašta i slobodnih prostora, na hiljade stabala, pa nije nikakvo čudo da je uvijek bila najprivlačnija u proljeće. U to vrijeme na hiljade njenih žitelja znalo bi se osobito nedjeljom, preseliti najprije na obale Vrbanje i Suturlije, a kasnije, kad otopli, na obale Vrbasa, da bi se opet, kada jesen zakuca na vrata, priklonili Vrbanji i Suturliji., te su tako razdoblja kupanja u rijekama produžavali na najmanje četiri do pet mjeseci.


Slika

Uoči drugog svjetskog rata otvorena je radionica kože odnosno obuće. U to vrijeme BL je dobila dva značajna objekta - zgradu tržnice /1940/ i zgradu kiruškog odjela tadašnje banovinske bolnice.

Resized Image - Click For Actual Size


mojabanjaluka

_________________
Slika Slika


Vrh
Senka
Post  Tema posta: Re: Istorija Banja Luke  |  Poslato: 02 Dec 2016, 19:55
Korisnikov avatar
Vječita sanjalica
Vječita sanjalica

Pridružio se: 18 Apr 2012, 12:07
Postovi: 42155

OffLine
Istorija Kastela je istorija Banjaluke!

Slika

Tvrđava Kastel se nalazi u Banja Luci i predstavlja jednu od najstarijih građevina u Bosni i Hercegovini. Postoji malo informacija o tome ko i kad je sagradio Kastel, ali po mnogim procjenama potiče iz 9. vijeka, mada neki nalazi tvrde da je tvrđava izgrađena i puno ranije tj. u 3. vijeku nove ere. Tvrđava je sa svih strana opasana kamenim zidinama, na kojima su podignute puškarnice i osmatračnice, što govori da je u prošlosti bila veoma snažno vojničko utvrđenje. Geološke iskopine raznolikih predmeta i novca na području grada, kojim su se služili stari Rimljani, učvršćuju tezu da se na mjestu tvrđave nalazilo rimsko vojničko naselje Castra. Smještena u graničnom pojasu izmedu tadašnje Dalmacije i Panonije, Castra je pripadala Dalmaciji, kao njen najsjeverniji dio.


Stalna građevinska djelatnost na ovom terenu, na ušću Crkvine u Vrbas, od XVI vijeka do najnovijeg vremena, ostavila je malo tragova iz ranijih perioda. Arheološka istraživanja su izvođena u granicama datih terenskih mogućnosti, uglavnom pri konzervatorskim i infrastrukturnim radovima na tvrđavi i oko nje. Intenzivnije su obavljana od 70-ih do 90-ih godina XX vijeka. Pisanih dokumenata iz antičkog, a naročito srednjevjekovnog perioda je malo.



Iza II svjetskog rata pa do 1959. godine, Tvrđava Kastel je služila u vojne svrhe. Od 60-ih godina nadalje, prostor Kastela je korišten u raznovrsne svrhe: izgrađena je ljetna pozornica, zgrade Muzeja NOB-e i još neke zgrade, koje su kasnije srušene.



Kastel je jedna od najstarijih građevina u našoj državi i simbol grada Banjaluke. Kastel nije samo „srednjevjekovna odbrambena utvrda“ kako ga mnogi nazivaju. Kastel i područje oko njega je bogato i neistraženo arheološko nalazište koje čuva istoriju područja Banjaluke.


Tvrđava Kastel u Banjoj Luci je jedna od najstarijih građevina u našoj državi i samo srce ovoga grada.

Istorija Kastela je istorija Banjaluke.


mojabanjaluka

_________________
Slika Slika


Vrh
Prikaži postove u poslednjih:  Poređaj po  
Pogled za štampu

Ko je OnLine
Korisnici koji su trenutno na forumu: Nema registrovanih korisnika i 1 gost
Ne možete postavljati nove teme u ovom forumu
Ne možete odgovarati na teme u ovom forumu
Ne možete monjati vaše postove u ovom forumu
Ne možete brisati vaše postove u ovom forumu
Idi na:   


Obriši sve kolačiće boarda | Tim | Sva vremena su u UTC + 2 sata

Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
DAJ Glass 2 template created by Dustin Baccetti
Prevod - www.CyberCom.rs
eXTReMe Tracker